خانه / اخبار محلی / اخبار محلی / شهرستان زرندیه در يك نگاه

شهرستان زرندیه در يك نگاه

شهرستان زرندیه با مرکزیت شهر مامونیه شمالی ترین شهرستان استان مرکزی ایران است. این شهرستان در جنوب غربی تهران قرار گرفته و با چهار استان قزوین – البرز – تهران – قم همجوار است در سالهای اخیر توجه خاصی به این شهرستان شده است. زرندیه در سال ۱۳۸۲ از شهرستان ساوه جدا شده است ودر  اواخر سال ۱۳۷۵ قبل از جدا شدن این شهرستان سه روستای پیغمبر – ده‌آقا (سید کندی) – نشوه از دهستان خشکه‌رود زرندیه منتزع شده و به دهستان شاهسون‌کندی بخش مرکزی شهرستان ساوه ملحق شدند و در عوض سه روستای چهارحد – آقبلاغ – احمدآباد از بخش نوبران  ساوه منتزع شده و به دهستان دوزج بخش خرقان شهرستان زرندیه ملحق شدند همچنین روستای ینگی کند از دهستان علیشار بخش خرقان زرندیه منتزع شده و به دهستان دوزج بخش خرقان ملحق شد. (مرجع) .

فاصله مرکز شهرستان زرندیه تا شهر تهران ۹۰ کیلومتر و تا شهراراک ۱۹۵ کیلومتر است و مانند بسیاری از شهرهای جدید در بستر روستایی شکل گرفته که متشکل از ۵ روستا به نامهای آسیابک، امیر آباد، زرند کهنه، خورشید آباد و مامونیه می باشد. شهرستان زرندیه توسط راه‌آهن و آزادراه به شهرهای تهران، کرج، همدان، قزوین، قم و ساوه متصل است. آب و هوای آن در قسمت‌های شرقی، کویری و از غرب کوهستانی می‌باشد. در این شهرستان چندین کاروانسرا به دلیل قرار گرفتن آن در مسیر جاده اصلی ابریشم وجود دارد و در برخی از سفر نامه ها نام این منطقه آورده شده است مانند سفر نامه عراق عجم – سده هشتم هجری سفر نامه بلاد مرکزی ایران و…

وسعت

زرندیه در طول جغرافیایی شرقی حداقل ۴۹ درجه ۲۹ دقیقه و طول شرقی حداکثر ۵۰ درجه و ۵۷ دقیقه و در عرض شمالی حداقل ۳۵ درجه و ۵ دقیقه و عرض شمالی حداکثر ۳۵ درجه و ۳۴ دقیقه واقع است. وسعت این شهرستان ۴۱۶۳ کیلومتر مربع است

تقسیمات شهرستان زرندیه

زرندیه ۲ بخش (بخش مرکزی و بخش خرقان) – ۶ دهستان – ۴۲۸ روستا ( ۱۳۷ روستای دارای سکنه و ۲۹۱ روستای خالی از سکنه) و ۵ شهر دارد.

بخش مرکزی

بخش مرکزی دارای ۳ دهستان ( رودشور – حکیم آباد و خشکرود) – ۳۰۴روستا (۱۰۶ روستای دارای سکنه و ۱۹۸ روستای خالی از سکنه) و ۴ شهر است.

دهستان رودشور

این دهستان دارای ۵۹روستا ( ۲۱ روستای داری سکنه و ۳۸ روستای خالی از سکنه) و یک شهر (پرندک) است.

دهستان حکیم آباد

این دهستان دارای ۱۱۰ روستا ( ۵۸ روستای دارای سکنه و ۵۲ روستای خالی از سکنه) و دو شهر (زاویه و مامونیه) است.

دهستان خشکرود

این دهستان دارای ۱۳۵ روستا ( ۲۷ روستای دارای سکنه و ۱۰۸ روستای خالی از سکنه) و یک شهر (خشکرود) است.

بخش خرقان

این بخش دارای ۳ دهستان (الویر – دوزج و علیشار) ۱۲۴ روستا ( ۳۱ روستای دارای سکنه و ۹۳ روستای خالی از سکنه) و یک شهر است.

دهستان الویر

این دهستان دارای ۶۷ روستا (۱۲ روستای دارای سکنه و ۵۵ روستای خالی از سکنه) و یک شهر ( رازقان) است.

دهستان دوزج

این دهستان دارای ۳۲ روستا ( ۱۳ روستای دارای سکنه و ۱۹ روستای خالی از سکنه) است.

دهستان علیشار

این دهستان دارای ۲۵ روستا (۶ روستای دارای سکنه و ۱۹ روستای خالی از سکنه) است.

زرندیه دارای یک ایستگاه سینوپتیک در شهر رازقان در ارتفاع ۱۸۸۸ متر بالاتر از دریا (تاسیس ۱۳۸۳) و دو ایستگاه کلیماتولوژی در شهر خشکرود در ارتفاع ۱۴۰۰ متری ( تاسیس ۱۳۷۹) و روستای دوزج در ارتفاع ۲۰۶۰ متری (تاسیس ۱۳۴۳) است.

زرندیه دارای یازده ایستگاه باران سنجی است

ایستگاه اسماعیل آباد کوچک لو -ایستگاه پرندک -ایستگاه خان کهریز – ایستگاه رازقان – ایستگاه خشکرود – ایستگاه رحمت آباد – ایستگاه زرند – ایستگاه مامونیه – ایستگاه فرج آباد – ایستگاه ورده و ایستگاه ویدر

آثار و بناهای تاریخی زرندیه

آثار تاریخی فراوانی در این منطقه قرار دارد مانند

تپه سنگی یا مشکین تپه نزدیک پرندک (جنوب غربی پرندک به شماره ۱۳۶۱ در ۱۳۵۶/۱/۲۲ به ثبت رسید)

تپه تاریخی سرقله (پس از اسلام -ثبت به شماره ۲۲۰۶۶ در ۱۳۸۶/۱۲/۲۶ خورشیدی)

تپه تاریخی خورشید آباد (در ۱۳۸۰/۱۲/۲۵ خورشیدی بعنوان اثر ملی با شماره ۵۶۱۶ به ثبت رسید)

تپه تاریخی علیشار(ثبت ۵۶۱۴در ۱۳۸۰/۱۲/۲۵ خورشیدی)

تپه خان آباد (خان آباد در دهستان حکیم آباد بین صدر آباد و خور آباد واقع است این تپه مربوط به دوره اشکانیان و در ۱۳۸۷/۵/۲ خورشیدی بعنوان اثر ملی به شماره ۲۳۱۲۲ به ثبت رسید)

قلعه تپه باستانی دوزج (به شماره ۵۶۱۷ در ۱۳۸۰/۱۲/۲۵ خورشیدی به ثبت رسید)

چلمک تپه چناقچی پایین (۱۳۸۰/۱۲/۲۵ به شماره ثبت ملی  ۵۶۲۴)

تپه‌های باستانی روستای الویر

تپه راسفیجان

منطقه باستانی پیك متعلق به قبل از تاریخ ایران باستان( به شماره ۱۳۵۹ در ۱۳۵۶/۱/۲۲ به ثبت رسید)

منطقه باستانی عبدالله‌آباد (پیش از اسلام – زرندکهنه خیابان مفتح – به شماره ثبت ۱۳۶۰ در ۱۳۵۶/۱/۲۲ خورشیدی)

منطقه باستانی گزنگ صدرآباد متعلق به هزاره پنجم ق.م تا دوره ساسانیان ( بین صدر آباد و خان آباد بشماره ثبت ملی ۱۳۶۲ در ۱۳۵۶/۱/۲۲ خورشیدی)

قلعه کهنه حصارِ خرقانِ زرندیه (در شهریور ۹۱ در فهرست آثار ملی قرار گرفت)

قلعه حسن آباد (که قدمت آنها به پیش از اسلام می رسد)

قوچه تپه سید آباد ( مربوط به بهد از اسلام و در ۱۳۸۰/۱۲/۲۵ بعنوان یک اثر ملی به شماره ۵۶۲۰ به ثبت رسید)

تپه قلاع لو برهموم ( ۱۳۸۰/۱۲/۲۵ با شماره ۵۶۲۳ به ثبت رسید)

تپه مشانه چناقچی علیا ( به شماره ۵۶۲۵ در ۱۳۸۰/۱۲/۲۵ بعنوان اثر ملی )

تپه حمزه آباد ( ۱۳۸۶/۱۲/۲۶ خورشیدی به شماره ثبت ملی ۲۲۰۷۲)

تپه سنگمرد تپه سی آجان ( ثبت ملی ۵۶۱۹ در ۱۳۸۰/۱۲/۲۵ خورشیدی)

قلعه گبری آجان (قدمت منالهاي آن كه قرمز با نقش سياه است مربوط به هزاره سوم و اول قبل از ميلاد است ۱۳۵۴/۷/۱۴ خورشیدی – شماره ثبت ۱۱۹۲ )

آتشکده قباد تپه بیلفتو ( روستای بیلفتو در راه ابریشم و راه روغن قراردارد و در این روستا که قبلاً میل هفتم نام داشته یکیی از میلها  که علامتی در راه ابریشم بوده قرار داشته و بر روی قباد تپه نیز آتشکده ای قرار داشته – قباد اسم یک شخص است ساکنین و موزرخین منطقه او را سلطان می نامند )

امامزاده سید منصور مامونیه (مربوط به دوره صفوی در ۱۳۵۴/۹/۱۰ خورشیدی به شماره ۱۲۲۶ به ثبت رسید)

حمام كلبعلی خان خلج ویدر (دوره زندیه)

حمام روستای بندامیر دوره زندیه

حمام چال مامونیه (به شماره ثبت ملی ۲۳۸۰۷)

حمام الویر (دوره قاجار و در ۱۳۸۶/۱۲/۲۶ بعنوان اثر ملی به شماره ۲۲۰۹۹ به ثبت رسید)

حمام آسیابک (دوره قاجار در ۱۳۸۷/۳/۷ به شماره ۲۳۰۰۱ ثبت شد)

حمام راسفیجان

حمام دستگرد

آب انبار نوروز آباد( آب انبار نوروز آباد مربوط به دوره قاجار است و این اثر ۱۳۸۷/۳/۷ خورشیدی با شمارهٔ  ۲۲۹۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است)

آب انبار محمود آباد (روستاهای پایین یا شرق صدر آباد قبل از احداث چاه های عمیق در دشت خشکرود  دارای قناتهای پر آب بودند که منشاء قنوات غرب زرند و سفره های  زیرزمینی بوده ولی آب این منطقه کمی شور بود بنابراین اهالی این منطقه با احداث آب انبار  در زمستان و بهار آب های سطحی -آب قناتهای بالاتر مثلا روستای دستگرد را در زمستان به آب انبار روستا انتقال می دادند و در تابستان از این آب شیرین و خنک استفاده می کردند این اثر مربوط به دوره قاجار و در   ۱۳۸۷/۵/۲ بعنوان یک اثر ملی با شماره ۱۳۱۱۴ به ثبت رسیده است)

آب انبار پیک

آسیاب  آبی محمود آباد

آب بند فیض آباد

آسیاب آبی قوشه دگرمان زاویه (آسیاب آبی قویتر از سایر آسیابهای محل که به آن قوچ دگرمان یعنی آسیابی مثل قوچ گفته می شد)

آسیاب آبی ابول آباد (ابول آباد در غرب محله مامونیه و جنوب محله آسیابک واقع است- این اثر بطور کلی نابود شده است)

مسجد چال مامونیه (در سال ۱۳۹۱ بعنوان اثر ملی به شماره ۲۵۰۰۳ به ثبت رسید)

امامزاده پنج تن زرند کهنه ( مربوط به دوره ایلخانی و در ۱۳۸۷/۸/۲۵ خورشیدی بعنوان اثر ملی باشماره ۲۳۸۱۰ به ثبت رسیده است)

امام زاده عبدالمطلب پیک

امام زاده محمد باقر بند امیر

امام زاده قاسم ویدر

مسجد چلسبان (با سنگ عقیق ان یکاد – دوره زندیه – در سال ۱۳۹۱ بعنوان یک اثر ملی به ثبت رسید)

کبوترخانه خورآباد (برج کبوترخانه خورآباد مربوط به دوره پهلوی اول است در دهستان حکیم آباد، شرق روستای صدر آباد و در روستای خورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۳۸۷/۳/۷ خورشیدی شمارهٔ ثبت ۲۲۹۹۵ به‌عنوان یکی اثر ملی ایران به ثبت رسیده است)

کاروانسرای عباسی  خشکرود (در ۱۳۵۴/۷/۱۴ خورشیدی به شماره ۱۱۸۶ اثر ملی شد)

کاروانسرای ورده (واقع در جنوب این روستا در مسیر جاده قدیم روستا)

یخچال مهدی آباد (این اثر مربوط به دوره قاجار در جنوب غرب مامونیه و در ۱۳۸۱/۵/۸ خورشیدی بعنوان یک اثر ملی با شماره ۵۹۷۵ به ثبت رسیده است)

مانگول حکیم آباد (اهالی این آبادی برای انتقال آب قنات به آنسوی شاخه حکیم آباد سه رود از یک کانال آب U شکل که از خشت و ساروج ساخته شده بود استفاده می کردند، این کانال از دیواره رودخانه به سمت پایین رودخانه و سپس از کف رودخانه به سمت دیگر رودخانه و بعد به سمت بالا کشیده شده بود. بعدها با استفاده از تیرهای چوبی آب قنات را به آنسوی رودخانه انتقال می دادند و اخیرا به خاطر خشک شدن رودخانه با زدن یک سد خاکی بر روی رودخانه آب را از روی سد انتقال می دهند)

غار شاه پسند

قلعه قارقالوخ بندامیر (در کوه بزکش مربوط به اسماعیلیه)

پل دستگرد (بر روی شاخه حکیم آباد سه رود در جاده قدیم تهران مربوط به اوایل دوره پهلوی )

كلیسای سرکیس مقدس ۴۰۰ ساله(۱۱۱۴ شمسی – ۱۷۳۵ میلادی)

چناقچی علیا (به ارمنی وِری گیوق վերի գյուղ یعنی ده بالا) تصاویر قدیمی زیبا از ارامنه قاراقان (خرقان)،

قلعه ضیاء وسمق

منطقه باستانی کهک بین بلوبند و رازقان

دو برج بندامیر

روستای قدیمی دستگرد  (عربی شده آن دستکرت یا دستجرد، دستگرد به معنای دست ساخت و زمین تخت و هموار یک روستای زمان ساسانیان)

شمس آباد (روستای پیش از اسلام – با قبرستان قدیمی متعلق به گبری ها)

روستای بیلفتو (میل هفتم- در راه ابریشم)

و…

آثار باستانی شهرستان زرندیه زیاد است ولی متاسفانه مردم و مسئولین منطقه در معرفی و حفظ این میراٍث گرانبها کوشا نیستند، خواهشمند است ما را در معرفی دیگر بناهای باستانی این شهر همراهی کنید.

 

۱-کوه لوک دینگه (بلوبند و بند امیر) آقای علی اصغر مطلبی    ۲-جشن هفته اول مرداد کلیسای سرکیس روستای چاناقچی ( روز تبرک انگور و عروج حضرت مریم)-سایت قارقان

 

کاروانسرای ورده – عکاس آقای فرهاد پسندیده

آب انبار نوروز آباد   امامزاده عبدالمطلب پیک

مسجد چلسبان مسجد جامع شهر زاویه

جمعیت زرندیه

جمعیت زرندیه در سرشماری نفوس و مسکن سال ۹۰

شهرستان کل مرد زن خانوار
زرنديه ۵۷۱۵۳ ۲۹۲۷۲ ۲۷۸۸۱ ۱۷۰۲۵
نقاط شهري ۳۷۰۳۱ ۱۸۷۹۸ ۱۸۲۳۳ ۱۰۹۳۱
نقاط روستايي ۲۰۱۲۲ ۱۰۴۷۴ ۹۶۴۸ ۶۰۹۴

جمعیت زرندیه در سرشماری نفوس و مسکن سال ۸۵

 

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان زرندیه در آبان ۱۳۸۵ برابر با ۵۸۳۸۷ نفر و ۱۵۱۹۹  خانوار  بوده‌ است که از این میان ۳۰۱۴۲ نفر مرد و ۲۸۲۴۵ نفر زن بوده‌اند.

 

توزیع جمعیت شهرستان زرندیه به تفکیک گروه سنی-جنسی-(روستایی وشهری) در سال ۱۳۸۹ توسط دانشگاه علوم پزشکی استان مرکزی

توزیع جمعیت شهرستان زرندیه به تفکیک گروه سنی-جنسی-(روستایی وشهری) در سال ۱۳۸۹ توسط دانشگاه علوم پزشکی استان مرکزی

متولدین سالهای

جمعیت

شهری

درصد

شهری

جمعیت روستایی

درصد

روستایی

جمعیت روستایی و شهری

جمعیت مرد

جمعیت زن

درصد جمعیت  این رده سنی نسبت به کل

۱۳۸۹-۱۳۸۵

۱۹۴۱

۶۶%

۱۰۰۹

۳۴%

۴۲۲۵

۲۱۳۲

۲۰۹۳

۷٫۵%

۱۳۸۴-۱۳۸۰

۲۳۹۵

۶۸%

۱۱۲۶

۳۲%

۳۵۲۱

۱۷۷۹

۱۷۴۲

۶%

۱۳۷۹-۱۳۷۵

۲۹۰۸

۶۷%

۱۴۳۷

۳۳%

۴۳۴۵

۲۱۶۵

۲۱۸۰

۸%

۱۳۷۴-۱۳۷۰

۴۰۶۱

۶۷%

۲۰۰۷

۳۳%

۶۰۶۸

۳۱۲۳

۲۹۳۵

۱۱%

۱۳۶۹-۱۳۶۵

۴۲۳۱

۶۳%

۲۵۰۱

۳۷%

۶۷۳۲

۳۵۰۰

۳۲۳۲

۱۲%

۱۳۶۴-۱۳۶۰

۳۵۵۶

۶۳%

۲۰۵۴

۳۷%

۵۶۱۰

۲۹۴۱

۲۶۶۹

۱۰%

۱۳۵۹-۱۳۵۵

۲۸۴۳

۶۵%

۱۵۵۴

۳۵%

۴۳۹۷

۲۲۷۵

۲۱۲۲

۸%

۱۳۵۴-۱۳۵۰

۲۸۴۷

۶۸%

۱۳۴۸

۳۲%

۴۱۹۵

۲۱۶۴

۲۰۳۱

۷٫۵%

۱۳۴۹-۱۳۴۵

۲۳۹۸

۷۱%

۹۵۷

۲۹%

۳۳۵۵

۱۷۱۷

۱۶۳۸

۶%

۱۳۴۴-۱۳۴۰

۱۹۷۹

۶۸%

۹۴۸

۳۲%

۲۹۲۷

۱۶۱۴

۱۳۱۳

۵٫۵%

۱۳۳۹-۱۳۳۵

۱۳۰۸

۵۹%

۸۹۹

۴۱%

۲۲۰۷

۱۱۰۹

۱۰۹۸

۴%

۱۳۳۴-۱۳۳۰

۸۲۵

۴۹%

۸۴۳

۵۱%

۱۶۶۸

۷۴۸

۹۲۰

۳%

۱۳۲۹-۱۳۲۵

۶۹۲

۴۷%

۷۸۶

۵۳%

۱۴۷۸

۶۳۶

۸۴۲

۲٫۵%

۱۳۲۴-۱۳۲۰

۶۳۶

۴۸%

۶۸۸

۵۲%

۱۳۲۴

۶۲۳

۷۰۱

۲٫۲۵%

۱۳۱۹-۱۳۱۵

۶۸۷

۴۸%

۷۳۷

۵۲%

۱۴۲۴

۶۷۷

۷۴۷

۲٫۵%

۱۳۱۴-۱۳۱۰

۴۶۹

۴۰%

۷۰۳

۶۰%

۱۱۷۲

۶۰۳

۵۶۹

۲%

۱۳۰۹-۱۳۰۵

۳۵۶

۴۵%

۴۲۶

۵۵%

۷۸۲

۴۴۵

۳۳۷

۱٫۵%

قبل از ۱۳۰۵

۱۵۳

۳۲%

۳۲۵

۶۸%

۴۷۸

۲۷۰

۲۰۸

۰٫۷۵%

جمع کل

۳۴۸۰۴

۶۳%

۲۰۵۸۵

۳۷%

۵۵۳۸۹

۲۸۲۷۵

۲۷۱۱۴

۱۰۰%

 

بهداشت :

در این شهرستان یک بیمارستان، ۵ مرکز بهداشتی و درمانی شهری، ۲ مرکز بهداشتی و درمانی روستایی و ۲۲ خانه بهداشت فعالیت دارند.

آموزش:

حدود ۱۰۰ مدرسه در این شهرستان در مناطق شهری و روستایی فعال هستند که ۲۰ مدرسه در مقطع راهنمایی و ۲۰ مدرسه در مقطع متوسطه و الباقی در مقطع ابتدایی مشغول فعالیت هستند. علاوه بر این سه دانشگاه نیز در این شهرستان فعال هستند. در مرکز شهرستان دانشگاه آزاد اسلامی واحد زرندیه و دانشگاه غیر انتفاعی زرندیه و در شهر پرندک یک دانشگاه غیر انتفاعی قرار دارند.

مامونیه مرکز زرندیه:

در تپه سرقلعه خشت های عظیم ۴۰× ۷۰ در زیر نور آفتاب دیده می شود که البته این خشتها را بصورت کامل در بناهای چاله محله می توان دید. خیابان امامزاده درمرکز بافت قدیمی مامونیه قرار دارد امامزاده سید منصور و حمام چال و مسجد چال از آثار تاریخی مامونیه در این منطقه واقع می باشد، امامزاده در دوره سلجوقیان شکل گرفته و در دوره های تاریخی صفویه و قاجاریه کامل شده است و حمام چال که به دلیل حفظ گرما در زیر زمین احداث گردیده و متعلق به دوران قاجار است و در ساخت آن از خشتهای سرقله استفاده شده شامل دو بخش زنانه و مردانه بوده که حمام زنانه در اویل دوران قاجار احداث گردیده و در اواسط قاجار حمام مردانه احداث گردیده حمام زنانه دارای سر در بوده در گذشته امامزاده نیز دارای سر در بوده که متاسفانه در دهه ۶۰ تخریب گردید. مسجد چال که در شمال شرقی امامزاده قرار گرفته و متعلق به دوران سلجوقیان است و به دلیل احترام گذاردن به امامزاده فاقد گنبد و گلدسته است.

مسجد چال مامونیهحمام چال مامونیه

خانه های قدیمی و کاه گلی که فقط اندکی از آنها باقی مانده نشان دهنده معماری بومی این منطقه می باشد اکثر خانه ها دو ایوانی هستند در برخی از آنها بالاخانه هم دیده می شود در اکثر آنها طویله در بخشی از حیاط قرار داشته که نشان از بافت روستایی آن دارد ایوان های رفیع و بلند را در تمام بناها می توان مشاهده نمود که نشان از هنر معماران در ایوان سازی است تمام اتاقها دارای سقف طاق دار و طاقچه و رفع بوده و توسط پنجره های کوچک از جهت جنوب نور می گیرند و احداث زیر زمین و پیشانی بر آمده نشان از معماری کویری این منطقه دارد وجود حوض کاشی در وسط حیاط و درختان میوه در تمام حیاط های قدیمی مشاهده می شود.

نمای یک زیر زمین قدیمی در مامونیه

در جنوب منطقه مامونیه منطقه امیر آباد و زرند کهنه قرار گرفته و آثار عمارت محبعلی خان در عهد خاقان مغفور دیده می شود که البته در اثر تقسیم ارث به مرور زمان تنها بخشی فرسوده ای از آن عمارت باقی مانده و امامزاده پنج تن را شاید بتوان سالم ترین امامزاده زرندیه نامید و تپه تاریخی در بخش جنوبی شهر بقایای تمدن کهن می باشد بیشتر بناهای این منطقه دارای بالاخانه می باشد و ایوان سازی مانند منطقه مامونیه رفیع نیست و از نظر تزئینات دارای قابلیت های بهتری نسبت به دیگر محله ها هستند در بخشی از خیابان بقایای یخچال قدیمی دیده می شود که تنها بخشی از آن باقی مانده با خشتهای بزرگ به صورت عرق چین احداث گردیده است در این منطقه ساخت و ساز جدید به ندرت دیده می شود و بافت سنتی خود را نسبت به دیگر نقاط حفظ نموده است.

خانه قدیمی در محله زرند کهنه

در منطقه خورشید آباد که در شرق شهر واقع گردیده است، می توان چند ساختمانهای قدیمی را مشاهده نمود که اکثر این بناها دارای سر در می باشد که در دو طرف آن فضای نشستن قرار دارد و پوشش سقف آن طاقدار می باشد و در نزدیکی این محل یخچال مهدی آباد قرار دارد

یخچال مهدی آباد

منطقه آسیابک شمالی ترین نقطه شهر می باشد بناهای قدیمی این منطقه اغلب در یک طبقه احداث گردیده دارای سر در ورودی می باشند و با توجه به اینکه خاک این منطقه محکم است زیر زمین در اکثر بناها دیده نمی شود و ساختمانها بیشتر در ضلع شرق حیاط ها احداث گردیده اند .

زبان:

مردم منطقه مامونیه،  امیر آباد و زرند کهنه فارس زبان و آسیابک و خورشید آباد ترک زبان هستند.

ارتفاعات:

این شهرستان در محل تلاقی دو رشته کوه البرز و زاگرس واقع شده است.وارتفاعات معروفی بخصوص در قسمت غربی قرار گرفته اند که عبارتند از:

کوه اینجه قارا (هزار چشمه) بلندترین کوه استان مرکزی دربخش خرقان و روستای چلسبان و ازبیزان در دامنه شمالی کوه و روستای چمرم (چمران نوبران) در دامنه جنوبی قرار دارند و در بیشتر ماه های سال پوشیده از برف است.

کوه قلیچ با ارتفاع ۳۱۷۰ متر بلندترین کوه بخش مرکزی زرندیه است این کوه در غرب زاویه قرار دارد و تفریحگاه اهالی این شهر است . مزرعه ای با نام قلیچ در دامنه این کوه قرار دارد که گویا در گذشته آبادی بوده است.

کوه تکی داغ واقع در بخش مرکزی زرندیه و در شمال کوه قلیچ قرار دارد.

کوه اردونشین (اردوشون داغی) این کوه در بخش خرقان واقع است در کنار پیر حیدر

کوه بدر آوا یا پیر حیدر (بلوبند) در دامنه آن چشمه پیر حیدر و درختان شاه توت قرار دارد که تفریحگاه مردم است. گویا شخصی بنام پیر حیدر در زمان قاجار در همین مکان می زیسته و در همین محل نیز دفن شده است.

کوه خورجونلی

کوه لوک دینگه(بند امیر و بلوبند) در سمت غرب روستا بند امیر قرار دارد و نوک قله این کوه زیباست.

کوه آغ داغ (بند امیر) این کوه در شمال روستای بند امیر واقع است. بر روی این کوه فسیل های صدف به وفور یافت می شود که نشاه می دهد این مکان قبلا دریا بوده و مجددا چین خورده است.

کوه زنگار (بند امیر) در شمال شرق روستای بند امیر

کوه قالاچه(بند امیر) در سمت جنوب روستای بند امیر، نام این کوه را از قلعه معروف روی (برای دیده بانی روستا و مراقبت از گزند دزدان و یاغیان) آن گرفته اند.

کوه زر آب (بندامیر) کوه بلند که سرچشمه اصلی رود بند امیر است.

کوه شاهپسند (بند امیر) در مرز زرندیه و ساوه با ارتفاع ۲۷۵۰ متر علاوه بر چشم انداز اهمیت فرهنگی دارد

کوه بزکش (بندامیر) با قلعه معروف قارقالوخ بر روی آن

قربانعلی اولن داغ (بند امیر): نزدیک زراب

کوه قجیر(چهارحد): این کوه بلند در محدوده روستاهای ورگبار – چهارحد و داغکندی قراردارد

کوه آق قیه(چهارحد):این کوه در چهارحد زرندیه و مرز بویین زهرا (روستای اسماعیل آباد- خرقان غربی) قرار دارد، کوه دیگری بنام پیشیک قیه در اسماعیل آباد در جوار این کوه قرار دارد. چشمه آب شور آق قیه چهارحد معروف است. قیه کلمه ترکی به معنی جیغ است.

کوه گوی داغ ( رود شور): کوه بلند با رنگ سبز در ناحیه مرزی با استانهای قم و تهران روستاهای سلطان احمد لو و دربند و شیرین بلاغ در دامنه این کوه قرار دارند. در شمال این کوه رود شور – در شرق کوه شیرین بلاغ و سه رود (رود اوچ گوز) در غرب آن اتوبان قم و حوض سلطان و در سمت جنوب غرب آن سلطان احمدلو و باغات پسته قرار دارد.

این کوه در یک منطقه کویری و آرام قرار گرفته و پناه گاه مناسبی برای حیوانات وحشی است.

کوه قناق(زاویه): یک کوه تنها در مسیر جاده اختر آباد نزدیک زاویه و قشلاق نعمتی است، به روایت محلیها و افسانه های محلی این کوه به سمت غرب در حرکت است و از جای دیگر به این منطقه مهمان شده است.

کوه قوتور(شمال دهستان خشکرود و حکیم آباد): یک کوه ناهموار با ناهمواریهای برجسته این کوه در مسیر راه ابریشم و در غرب کوه قلیچ واقع است.

کوه چرخی سلطان (ورده)

کوه میل داغی ( کوه فرهنگی در جنوب زرندیه )

میل که در قدیم به آن چراغدان و چراغپایه نیز گفته می‌شده در لغت به معنای کانون یا محل نور و روشنایی و جای آتش است. در دوران پیش از اسلام مناره یا میل راهنما را جهت راحتی مسافران می‌ساختند. این هادیان قافله‌ها و راهنمایان کاروان‌ها را عموما” در کنار راه‌ها و جاده‌ها می‌ساختند و در تاج آنها آتشی روشن کرده تا گمگشتگان با دیدن نور آنها در شب‌های تاریک یا روزهای مه گرفته راه را از بی‌راه تشخیص دهند. مناره‌ها یا میل‌ها، از همان ابتدای ساخت‌شان بنایی مستقل بوده‌اند و ربطی به بنایی دیگر نداشته‌اند. از میل‌ها در دوران باستان برای پیام‌رسانی، پست و راهنمایی راه‌ها استفاده می‌شده؛ هر چند تزئین‌های عالی آ‌نها جای بحث دربارة کاربردشان را باز می‌گذارد. همچنین مناره یا میل، راهنما یا پیام‌رسانی است که با استفاده از پرتوهای نور، پیام‌های رمزی مثل تلگراف به مناطق دورتر فرستاده می‌شده.

 

کوه تیر (مرز ویدر و وسمق)

کوه کچیک داغ و بویوگ داغ (دو کوه رازقان)

بورکلی داغ (هبران)

 

ما را در معرفی ارتفاعات بزرگ این شهرستان یاری کنید

غارها:

غار بریه (روستای بریه خرقان): با سه دهنه ورودی که بزگترین ورودی ابعادش ۱٫۵ در ۱٫۵ متر مربع است. با دو مسیر که مسیر سمت چپ به طول ۱۰۰ متر به جای اول بر می گردد و مسیر دوم به چاه ۱۰ متری ختم می شود.

غار شاهپسند (بند امیر) بالاتر از پیغمبر اشمعیل

غار هولی دره (ویدر) در روستای ویدر

غار چرخی سلطان (ورده)

سدها:

سد رودخانه سه رود (بخش مرکزی):

رودخانه سه رود با پیوستن سه رود تشکیل شده است.سه رود آسیابک – حکیم آباد و زاویه  که تقریبا تمامی سال خشک و فقط مسیر سیلاب و آب باران و برف فصلی است. بر روی سه رود در حوالی روستای پیک یک بند یا سد خاکی برای استفاده از این آبها احداث شده است.

سد روستای بند امیر(بخش خرقان):

سدی واقع در جنوب شرق روستای بند امیر که بندی است برای جمع آوری آب چشمها و سیلابها جهت تامیین آب کشاورزی و قنات روستای بندامیر و ویدر با چشم انداز و مناظر زیبا

سد روستای ورامه(بخش خرقان):

بعد از روستای دوزج و نرسیده به روستای علیشار راه انحرافی این سد پر آب خاکی قرار دارد با جاذبه گردشگری این سد بالای روستای ورامه قرار دارد و بر روی رود شیرین چای بنا شده است.

سد روستای ورامه

سد لار(بخش خرقان):

منطقه لار یکی از هشت روستای میزبان ارامنه زرندیه در انتهای بخش خرقان در دامنه کوههای مرتفع با نهرهای آبهای دائمی با سد خاکی و تالاب و باغهای زیبا یکی از نقاط توریستی این شهرستان می باشد.

رودخانه ها:
بخشی از شهرستان زرندیه را کوه ها و مناطق کوهستانی پوشش داده و اکثر قریب به اتفاق این کوه ها با جاری ساختن  نزولات آسمان اعم از برف و باران، رودخانه هایی را تولید کرده اند. این رودخانه ها یکی از جاذبه های توریستی شهرستان زرندیه محسوب می شوند.

رودخانه سه رود (اوچ گوز):

واقع در شمال زرندیه از بهم پیوستن سه رود خشک آسیابک، حکیم آباد و زاویه در جنوب پرندک (روستای فیض آباد و محمود آباد)تشکیل می شود که به سمت شمال شرق و رود شور امتداد می یابد. آب این رود خانه فقط سیلاب آب باران و برف دشت بخش مرکزی زرندیه می باشد. طول این رود ۹۸ کیلومتر است و ۱۷۹ میلیون متر مکعب آورد آب دارد.

رود شور:

رود شور از استان زنجان سرچشمه گرفته و پس از عبور از استان قزوین و جنوب غرب استان تهران و شهرستان زرندیه به شهرستان ری می‌رسد. شاخه‌های مشهور این رود عبارتند از خر رود، ابهررود، کردان، سرود ( سه رود ) در شهرستان زرندیه. رود طولانی شور با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی، عرض شهرستان ری را طی می‌کند. این رود از شش کیلومتری جنوب حسن‌آباد فشاپویه عبور می‌کند و به شوره‌زار شرق دریاچه حوض سلطان قم می‌ریزد.

رود رازقان:

سرچشمه این رود کوهای مرتفع خرقان و اینجه قاره می باشد پس از عبور از عین آباد الویر و رازقان این رود با رود شیرین چای از سمت دوزج و علیشار ترکیب و با نام شورچای به دشت خشکرود می ریزد.

شیرین چای:

از سمت علیشار و دوزج و ورامه به سمت خشکرود روانه می شود وبه رود رازقان می پیوندد.

یخچال:

یخچال ها از جاذبه های شهرستان هستند. یخچال محیطی را گویند که کمترین میزان جذب گرما را دارد و دارای این قابلیت است که هرگاه برف و یخ را در آن انباشته کنند تا چند وقت یخ در آن وجود خواهد داشت. درگذشته از این یخچال ها برای استفاده از یخ و نگهداری از غذاهایشان استفاده می کردند و اکنون نیز خنکی هوای یک یخچال حتی در اوج تابستان و دیدن فن آوری مردم گذشته برای گردشگران جذاب محسوب می شود.

یخچال مهدی آباد

این یخچال در شهرستان زرندیه و در روستای متروکه مهدی آباد واقع در جنوب شهر مامونیه واقع است.

مراکز تفریحی:

از جمله این مراکز تفریحی می توان دشت خشکرود – دامنه کوه قلیچ – اینجه قاره -سید باوقار – چشمه لار- روستای ورده – روستای ویدر- روستای بند امیر – آبشار چاناقچی  – رود شور –  رود رازقان – رود شیرین چای – چشمه پیر حیدر – پیست اتومبیل رانی زرندیه  را نام برد

زبان و گویش مردم شهرستان

زبان این شهرستان ترکی در همه شهرها و روستا ها بجز مرکز شهرستان-فارسی با لهجه شیرین (مامونیه – زرند کهنه – امیرآباد) – تاتی (الویر و ویدر) -زرگری (روستای وسمق)و ارمنی (ارامنه در هشت روستای بخش خرقان در میان کوهها بعد از صفویه پناه می برند و در آنجا تا این اواخر زندگی می کرده اند این روستاها عبارتند از لار- چناقچی اولیا و سفلی -آق بلاغ – چهارحد و.. تعداد آنها به ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ نفر می رسیده و بعد از زلزله خرقان -بویین زهرا در سال ۱۳۴۱ اکثر ساکنین ارمنی این ناحیه به تهران مهاجرت کردند) است.

 

زرندیه شامل دو بخش مرکزی (با سه دهستان رود شور- حکیم آباد و خشکرود) و خرقان (با سه دهستان الویر- دوزج  و علیشار) است

بخش خرقان ۳۸ روستا دارد که جمعیت کل این بخش در حدود ۸۰۰۰ نفر می باشد، منطقه خرقان بین  سه استان قزوین – مرکزی و همدان تجزیه شده که بخش بزرگ آن خرقان شرقی در شهرستان زرندیه واقع است، در سالهای اخیر شهرستان زرندیه از شهر ساوه جدا شده است و توجه زیادی به این بخش بخصوص راه سازی و گازرسانی به روستاها شده است تا مانع از مهاجرت روستاییان این منطقه زیبا شوند از اخبار ناراحت کننده نابودی گونه های وحش مثل کل، قوچ، گراز، گرگ و کفتار کشته شدن یک گونه نادر سیاه گوش (گربه وحشی) در حوالی روستای عین آباد توسط چوپانهای محلی، کوچ روستاییان به شهر و نابودی جنگلها و باغات می توان نام برد.

جنگلها:

جنگل مصنوعی درختچه های بیابانی  سه راه خشکرود:

متاسفانه بخشی از این جنگل زیبا که برای حفظ خاک و توفان شن و کولاک ایجاد شده در سالهای اخیر در جهت راه سازی گاز رسانی تخریب شده و چوب این جنگل جهت تهیه دغال تقریبا به طور کلی غارت شده است. این جنگل در حاشیه جنوب غرب مامونیه قرار دارد و گونه های مختلف جانوران وحشی در آن زندگی می کنند.

جنگل درختچه های بیابانی جاده بویین زهرا:

چوب این جنگل نیز توسط افراد ناشناس شبانه غارت شده و زیبایی آن کاسته شده

جنگل واقع در رود شور:

این جنگل پوشیده از درختچه های مقاوم به آب و شوری آب و نیز نیزار در حاشیه رود شور در شمال شهرستان در ناحیه مرزی استان البرز و تهران قرار دارد و گونه های مختلف حیوانات را پذیرا است

 

شهرک های صنعتی:

شهرک صنعتی مامونیه: واقع در شرق مامونیه در حاشیه آزاد راه تهران ساوه و در فاصله ۹۰ کیلومتری تهران

شهرک صنعتی زاویه: واقع در شمال زاویه در کنار جاده قدیم تهران و جاده اخترآباد به سمت کرج و شهریار در فاصله ۹۰ کیلومتری تهران

شهرک صنعتی پرندک: واقع در غرب شهر پرندک در حاشیه جاده قدیم تهران و راه آهن تهران-خرمشهر در فاصله ۷۵ کیلومتری تهران

منطقه صنعتی رنگرز : واقع در حاشیه سه راه بویین زهرا، تقاطع جاده بویین زهرا و جاده قدیم تهران-ساوه

شهرک صنعتی خرقان: جاده بویین زهرا

شهرک مبل (دکولند): دهستان رودشور  در حاشیه اتوبان تهران – ساوه قبل از نیروگاه رود شور

 

کاروانسرای خشکرود:

 

جام جم آنلاين: کاروانسراي خشکه رود زرنديه به عنوان نمادي از هنر اصيل ايراني در اعصار گذشته در مسير جاده ابريشم ، طي قرون متمادي همچنان پا بر جا مانده است.
عملکردهاي گوناگوني که کاروانسراهادرگذشته به عهده داشته، باعث شده نامهاي متفاوتي براي اين بناها در فرهنگ لغات جاي گيرد ؛ از جمله “کاربات ، رباط ، ساباط و خان”.
اين بنا در ميان بياباني وسيع واقع شده و در اطراف آن تا شعاع چند کيلومتري هيچ روستا و دهکده اي وجود ندارد و نزديکترين روستا به اين مکان، “خشکرود” در هفت کيلومتري آن مي باشد.
اين کارونسرا چهار گوشي (مستطيلي) است که تنها دروازه ورودي آن در سمت شرق واقع شده و در جلوي آن يک جلوخان وسيع و بلند وجود دارد.
در دو پهلوي جلوخان ، دو سکو و در دو گوشه شمال غربي و جنوب غربي آن ، دو نيمه درگاه مشاهده مي شود.
در ميانه جنوبي جلوخان عبارت “يا علي مدد” با نماکاري آجري ديده مي شود و طاق اين جلوخان با مقرنس کاري گچي و آجري تزيين شده است.
در جبهه خارجي اين بنا ۱۰ حجره وجود دارد که چهار حجره آن بر اثر بارش برف و باران خراب شده است.
پس از عبور از درب بزرگ ورودي ، يک دالان قرار دارد که داراي دو سکو و چهار درگاه است.
حياط کارونسرا به شکل مستطيل است که به چهار ايوان بزرگ منتهي مي شود.
در اين ايوانها ، اطاقهايي جهت استراحت مسافران تعبيه شده است.
در پشت اطاقهاي اين کارونسرا هشت اصطبل وجود دارد و در کنار آن حجره هايي جهت استراحت ساربانان ساخته شده است.
اين کاروانسرا، فضاي کافي براي جا دادن حيوانات بارکش داشته و بر روي سکوي برآمده اي که پيرامون حياط قرار گرفته ، طاق گانهايي که نماي داخلي را تقسيم بندي کرده واقع شده است.
در داخل هر اطاق ، اجاق و طاقچه وجود دارد که کف آنها با آجر مفروش شده است.
کاروانسراي خشکه رود زرنديه ، متعلق به دوره صفويه ، در سال ۱۳۵۴ به شماره ۱۱۸۶ در شمار فهرست آثار ملي به ثبت رسيد.

متاسفانه این اثر تاریخی در حال خراب شدن است و تبدیل به استراحتگاه عشایر و گله دارها شده و میراث فرهنگی استان مرکزی به این بنای تاریخی توجه ای ندارد.

کشاورزی:

شهرستان زرندیه دارای حدود هفت هزار و ۴۰۰ هكتار باغ پسته است. بخش عمده آن در روستاهای سلطان احمدلو – خشکرود – حسین آباد و فیض آباد قرار دارد.

شخصیتهای زرندیه:

ابوعلی مشکویه از مشکویه یا مشکین تپه حوالی پرندک فیلسوف، ادیب و مورخ بزرگ ایران

استاد علی کمالی از روستای بند امیر گردآورنده مجموعه اشعار تیلم خان(شاعر ترک اهل مراغه بخش نوبران ساوه)

درباره ی admin10015

همچنین ببینید

فرزندان ظریف، زنگنه و تعدادی از دستیاران روحانی دو تابعیتی هستند/ از ضربات جاسوسی «دری‌اصفهانی» به مذاکرات تا خسارات «خاوری» به اقتصاد

گروه سیاسی-رجانیوز: متن کامل گزارش نهایی تحقیق و تفحص نمایندگان مجلس شورای اسلامی از وضعیت ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *